Alkmaar kan de eerste gemeente van Nederland worden waar inwoners bij gemeenteraadsverkiezingen niet alleen op een partij stemmen, maar ook aangeven welke onderwerpen zij het belangrijkst vinden. De Alkmaarse partij Status Quo dient daarvoor een initiatiefvoorstel in bij de gemeenteraad.

Met het voorstel introduceert de partij zogenoemd themastemmen. Naast het normale stembiljet krijgen kiezers een extra formulier waarop zij een aantal thema’s kunnen kiezen die voor hen het zwaarst wegen. Denk aan onderwerpen als wonen, veiligheid, zorg of duurzaamheid. Kiezers kunnen bijvoorbeeld drie tot vijf thema’s selecteren of punten verdelen om aan te geven welke onderwerpen voor hen het belangrijkst zijn.

Volgens Status Quo kan de gemeenteraad daarmee na de verkiezingen beter zien welke onderwerpen inwoners echt prioriteit geven.

Bij verkiezingen stemmen mensen nu vooral op partijen en kandidaten. Maar veel inwoners willen ook duidelijk maken welke problemen zij het belangrijkst vinden om aan te pakken. Met themastemmen krijgen inwoners daar een extra instrument voor.

Meer invloed voor inwoners

Het voorstel past volgens de partij bij een bredere ontwikkeling waarin inwoners meer directe invloed krijgen op lokale politiek. De resultaten van het themastemmen zouden na de verkiezingen openbaar worden gemaakt, zodat duidelijk zichtbaar wordt welke onderwerpen voor Alkmaarders bovenaan staan.

Status Quo verwacht dat dit ook het politieke debat verandert. Wanneer duidelijk wordt welke thema’s breed worden gedeeld onder inwoners, kan de gemeenteraad zich daar gerichter op richten en mogelijk makkelijker samenwerken over partijgrenzen heen.

Daarnaast kan het systeem volgens de partij ook de opkomst stimuleren. Uit eerdere pilots in andere steden blijkt dat met name jongere kiezers het waarderen wanneer zij zich inhoudelijker kunnen uitspreken bij verkiezingen.

Landelijke primeur

Als het voorstel wordt aangenomen, zou Alkmaar de eerste gemeente in Nederland zijn waar themastemmen daadwerkelijk onderdeel wordt van de gemeenteraadsverkiezingen. Volgens Status Quo gaat het daarmee een stap verder dan eerdere experimenten in andere steden.

Democratische vernieuwing blijft vaak bij pilots. Alkmaar kan laten zien dat het ook echt kan worden toegepast in verkiezingen.

Vervolg

Voordat het voorstel in stemming komt, krijgt het college van burgemeester en wethouders de mogelijkheid om wensen en bedenkingen te geven. Daarna volgt behandeling in de gemeenteraad.

Status Quo wil de komende maanden met andere partijen in gesprek om voldoende draagvlak te organiseren voor het plan.